






|

Stanowisko, określane nazwą "Wzgórze Zamkowe" położone jest w dolinie zalewowej Warty, nad jej odnogą Żegliną, na wzgórzu sypanym. Dojście ulicą Zamkową do ulicy Podwale i dalej przez most ścieżką do samego wzgórza. Zamek został zbudowany w tym miejscu prawdopodobnie w końcu XIII w. za panowania Kazimierza Łęczyckiego.
Znalezione na powierzchni i w wykopach powojennych zabytki ceramiki odnieść można do końca XIII wieku i do wieku XIV. Znajdują się one w muzeach w Łodzi, Warszawie i Sieradzu.
Pierwsza wiadomość historyczna o grodzie Sieradzu pochodzi z 1136 r. i zawarta jest w bulli Innocentego II. Sieradz wymienia także "Księga Rogera" - geografa arabskiego z XII w. AL Idrisiego. Tak więc już w XII w. Sieradz był jednym z wyróżniających się punktów Polski. Obok grodu istniało tu znaczne podgrodzie. Miasto posiadało prawo magdeburskie. W drugiej poł. XIII w. Sieradz stał się stolicą księstwa udzielnego. Są podstawy do przypuszczania, iż w 1213 r. Sieradz był miejscem synodu prowincjonalnego kościoła polskiego. W tej sytuacji jasnym jest, iż sieradzkie grodzisko stożkowe należy traktować tylko jako późniejszy element, poprzedzony starszym grodem ze starszym podgrodziem.
Badania archeologiczne potwierdzają istnienie śladów osadnictwa na Wzgórzu Zamkowym od drugiej poł. XI w. do XIV wieku.
Pierwszy poziom osadniczy, datowany na drugą poł. XI w., uchwycono na warstwie madów rzecznych. Na podstawie zachowanych konstrukcji chat można stwierdzić, że mieszkańcy byli narażeni na ciągłe podnoszenie się stanu wód w okolicznych rzekach: Warcie i Żeglinie. Prawdopodobnie grząski teren pokryto warstwą konstrukcji rusztowej z okrąglaków i poprzecinanych na połowę pali. Dopiero na niej układano bierwiona domostw zrębowych. Obserwacje poczynione w innych punktach badawczych sugerują, że stosowano również drugą technikę umacniania gruntu. Przed postawieniem pierwszych zabudowań rzucano faszynę w postaci gałęzi wplecionych między kołki i grube pale. Natrafiono także na ślady palisady.
Drugi poziom osadniczy datowany na XII w. wyraźnie oddzielają od starszego osadnictwa warstwy powodziowe. Reprezentują go chaty zrębowe. Wewnątrz nich znaleziono kamienne paleniska, a w jednej piec kopułkowy. W chacie i ich sąsiedztwie znaleziono bardzo dużo fragmentów ceramiki, przęśliki, kości zwierzęce, przedmioty żelazne (krzesiwa, szydła, noże, sierpy, klucze, sprzączki). Natrafiono również na ślady hutnictwa i kowalstwa.
Do ciekawych znalezisk zaliczane są amulety oraz fragmenty obrączek szklanych i paciorki szklane. Wymiany dalekosiężnej dowodzą przęśliki z różowego łupku wołyńskiego.
Nad tym poziomem uchwycono wał starszy grodu, datowany na wiek XII i początki XIII wieku. Wał miał u podstawy szerokość ok. 7 m. Zbudowany był w konstrukcji skrzyniowo-rusztowej, z drewna, kamieni i ziemi. Rumowisko wału starszego pokrywał wał młodszy, datowany na drugą połowę XIII w. - początek XIV. Do jego budowy użyto drewna, kamieni, gliny oraz zastosowano na różnych odcinkach różne techniki budowlane w zależności od właściwości terenu. Częściowo tylko uchwycono poziom osadniczy, datowany na drugą połowę XIII w. Pochodzi z niego największa ilość i różnorodność materiału zabytkowego. Oprócz fragmentów ceramiki i przedmiotów codziennego użytku znaleziono części uzbrojenia (topór, groty od kusz, groty oszczepów, urządzenia spustowe kuszy wykonane z rogu) i uprzęży końskiej.
Od 1968 obiektem zainteresowania archeologów i architektów jest rotunda odkryta w południowo-wschodniej części Wzgórza.
Rotundy stawiano w okresie kształtowania się naszej państwowości w ważniejszych grodach, w których często przebywali władcy. Do takich właśnie grodów zaliczał się nie istniejący już zamek sieradzki, w którym co wynika z badań archeologicznych istniała rotunda. Była to kaplica stojąca zazwyczaj w sąsiedztwie pałaców stanowiących budowlę reprezentacyjno-mieszkalną.
Rotunda w Sieradzu stanowi zabytek unikalny. Jest to bowiem jedyna w Polsce i jedna z nielicznych w Europie kaplica grodowa o założeniu centralnym zbudowana z cegieł. Ustalono, że pochodzi z XIIIw. co swiadczyć o tym może odkryta we wnętrzu nawy i apsydy drewniana podłoga o grubości 80cm. Składała się ona z naprzemianlegle układanych warstw belek i warstw złożonych z potłuczonych glinianych naczyń pochodzących z XIIIw.
Wymiary cegieł rotundy i sposób ich ułożenia w murze są charakterystyczne dla tego samego stulecia. Przypuszcza się, że sieradzka rotunda została zbudowana z inicjatywy księcia Kazimierza Kujawskiego lub Leszka Czarnego. Budowla ta jak się przypuszcza pełniła funkcję sakralną jako grodowa kaplica oraz militarną jako wieża włączona w obronny wał grodu.
|  |